24 marca 2026 r. opublikowano projekt nowelizacji ustawy o ochronie przyrody, który ma charakter kompleksowy i obejmuje zarówno przepisy dotyczące form ochrony przyrody, jak i funkcjonowania parków narodowych, rezerwatów oraz systemu nadzoru nad środowiskiem. W ustawie znajdują się również zapisy dotyczące ograniczeń inwestycji na terenach chronionych, co ma istotne znaczenie dla inwestorów i właścicieli nieruchomości. Zmiany te są odpowiedzią na problemy ujawnione w praktyce stosowania przepisów, które w wielu przypadkach pozostają niezmienione od ponad dwóch dekad i nie odpowiadają aktualnym realiom zarządzania środowiskiem.
Wzmocnienie systemu ochrony przyrody
Jednym z głównych założeń projektu jest zwiększenie skuteczności ochrony przyrody poprzez doprecyzowanie zasad funkcjonowania poszczególnych form ochrony. Projekt wyraźnie wskazuje, że udostępnianie obszarów chronionych powinno odbywać się wyłącznie w sposób, który nie narusza wartości przyrodniczych, dla których zostały one utworzone. Jednocześnie wprowadzono zasadę, że podmioty zarządzające tymi obszarami nie ponoszą odpowiedzialności za szkody wynikające z naturalnych procesów przyrodniczych lub zachowania osób trzecich .
Ograniczenie inwestycji na terenach chronionych
Istotnym elementem projektu jest również zmiana podejścia do inwestycji na terenach objętych ochroną przyrody. Projektodawca wyraźnie wskazuje, że cele takie jak edukacja, turystyka czy rekreacja nie mogą stanowić podstawy do realizacji inwestycji na tych obszarach.
Jednocześnie uchylono przepisy umożliwiające realizację niektórych inwestycji celu publicznego, np. związanych z retencją wód, na terenach parków narodowych i rezerwatów. W uzasadnieniu podkreślono, że tego rodzaju inwestycje mogą pozostawać w sprzeczności z celami ochrony przyrody i aktualną wiedzą naukową.
Doprecyzowanie zasad korzystania z obszarów chronionych
Projekt porządkuje również zasady udostępniania obszarów chronionych oraz wprowadza bardziej precyzyjne regulacje dotyczące wyznaczania szlaków, tras i miejsc dostępnych dla użytkowników. W przypadku rezerwatów przyrody decyzje w tym zakresie mają być podejmowane w formie aktów prawa miejscowego, co zwiększa przejrzystość i pewność prawną.
Znaczenie zmian dla procesu inwestycyjnego
Projektowana nowelizacja ma istotne znaczenie dla inwestorów i właścicieli nieruchomości. Wprowadzenie bardziej restrykcyjnych zasad ochrony przyrody oraz ograniczeń w zakresie inwestowania na terenach chronionych oznacza konieczność jeszcze dokładniejszej analizy uwarunkowań środowiskowych na etapie planowania inwestycji.
Z drugiej strony uporządkowanie przepisów oraz doprecyzowanie kompetencji organów może przyczynić się do zmniejszenia liczby sporów interpretacyjnych i zwiększenia przewidywalności decyzji administracyjnych.
